Sürdürülebilirlik Danışmanlığı 3. Aşama

3. Aşama Sertifikası, Türkiye Çevresel ve Kültürel Sürdürülebilirlik Programı'nın (eski adıyla Türkiye Sürdürülebilir Turizm Programı) GSTC uyumlu en üst basamağıdır. Programı Türkiye Turizm Tanıtım ve Geliştirme Ajansı (TGA) yürütür; tetkiki TGA'nın yetkilendirdiği belgelendirme kuruluşları yapar. PusulaNorm danışman olarak tesisinizi hazırlar, sertifikayı vermez ve tetkike girmez.

3. Aşama Sertifikası Nedir?

Program aşamalıdır. 1. Aşama temel uygunluğu, 2. Aşama Belgesi daha kapsamlı bir kriter setini, 3. Aşama Sertifikası ise Küresel Sürdürülebilir Turizm Konseyi (GSTC) kriterleriyle uyumlu tam kapsamlı değerlendirmeyi ifade eder. Kriterler dört başlıkta toplanır: sürdürülebilir yönetim, sosyoekonomik etki, kültürel miras ve çevre. Güncelleme sonrası 2. Aşama "Belge", 3. Aşama "Sertifika" olarak ayrıştı.

Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın 2026/2 sayılı Genelgesi'ne (16.04.2026) göre 4 ve 5 yıldızlı oteller, tatil köyleri, butik oteller ve özel konaklama tesisleri turizm işletmesi belgesi başvurusunda ve her türlü belge değişikliğinde 3. Aşama Sertifikası ibraz eder; diğer konaklama tesisleri 2. Aşama Belgesi sunar. Genelgeye göre 1. Aşama belgesi olanlar bir yıllık süre sonunda 2. Aşama almak zorundadır. 2. ve 3. Aşama belgeleri düzenlenme tarihinden itibaren 3 yıl geçerlidir ve süre dolmadan yenileme başlatılır. Uymayan işletmelere 2634 sayılı Kanun uyarınca işlem yapılır. Tesisinizin hangi gruba girdiğini genelgenin ve yönetmeliklerin güncel metninden doğrulayın.

Hangi Tesislere Gerekli?

• Turizm işletmesi belgesi başvurusu yapacak yeni 4 ve 5 yıldızlı oteller
• Belge değişikliği (sınıf, tür, kapasite, unvan gibi) yapacak 4 ve 5 yıldızlı oteller, tatil köyleri, butik oteller ve özel konaklama tesisleri
• 2. Aşama Belgesi süresi dolan ve üst seviyeye geçmesi gereken tesisler
• GSTC uyumlu sertifikayı pazarlama ve tur operatörü ilişkilerinde kullanmak isteyen tesisler

Seyahat acentaları 1618 sayılı Kanun'a tabidir ve ayrı bir mevzuat çerçevesindedir; bu sayfa konaklama tesislerine yöneliktir.

Güncellenen Usul ve Esaslar

29 Temmuz 2026'da programın yetkilendirme ve tetkiklerine ilişkin Usul ve Esasların güncellenmiş hâli yayımlandı. Aşağıdaki değişiklikler sektör yayınlarında bildirilen özetlerdir; kesin metin için TGA'nın yayımladığı belgeye bakın.

• Tesisler yüksek, düşük ve son derece düşük risk sınıfına ayrılır. Tetkik süresi ve gözetim yöntemi risk sınıfına göre değişir.
• Düşük riskte bazı gözetimler uzaktan yapılabilir. Belge veya görselle doğrulanabilen uygunsuzluklar saha ziyareti olmadan kapatılabilir.
• Başvurudan sonra 7 gün içinde tetkik planı, 7 gün içinde sözleşme, imzadan sonra en geç 30 gün içinde tetkik yapılması öngörülür.
• Uygunsuzluk süresinde kapatılmazsa ilk belgelendirme reddedilir; gözetimde sertifika iptal edilebilir.
• 3. Aşamada üç yıllık dönemde 1. ve 2. gözetim tetkiki yapılır. Süresinde yapılmazsa sertifika iptal edilebilir.
• Tetkikçi ve kuruluş tarafında GSTC eğitimi, tarafsızlık, kriter dışı belge istememe ve danışmanlık ile belgelendirmenin kesin ayrımı şartı vardır.

Kriterlerin kendisi kökten değişmedi. Değişen, kanıtın ne kadar düzenli tutulduğunun izlenmesi.

Danışman ile Tetkik Kuruluşu Arasındaki Fark

Aynı kuruluş hem danışmanlık hem belgelendirme yapamaz. Bu yüzden iş bölümü nettir:

PusulaNorm, tetkik kuruluşu önermez ya da sonucu garanti etmez. Yetkilendirilmiş kuruluşların güncel listesi TGA'dan alınmalıdır.

Hizmet Kapsamı

Boşluk Analizi

Mevcut durumu GSTC uyumlu kriter setine göre okuruz. Hangi kriterin hangi kanıtla karşılandığı, hangisinin eksik olduğu bir tabloya yazılır. Tesisin 2. Aşama Belgesi varsa onun üzerine gidilir.

Sürdürülebilir Yönetim Sistemi

Politika, sorumluluklar, hedefler, risk ve yasal şartlar kaydı, eğitim planı, tedarikçi kuralları ve misafir bilgilendirmesi kurulur. Küçük işletmeler için sadeleştirilmiş, büyük tesisler için daha ayrıntılı bir yapı çıkarırız.

Çevre, Sosyoekonomik ve Kültürel Kriterler

• Enerji, su ve atık tüketim izleme düzeni; sıfır atık belgesi çalışmasıyla birlikte yürütülmesi
• Yerel istihdam, yerel tedarik ve topluma katkı kayıtları
• Yerel kültür, miras ve el sanatlarının doğru sunumu
• Misafirlere davranış kuralları ve bilgilendirme
• Biyoçeşitlilik ve peyzaj uygulamaları

Dijital Kanıt ve Kayıt Yönetimi

Gözetim tetkikleri ve uzaktan doğrulama düşünüldüğünde kanıt yıl boyu tutulmalıdır: tarihli fotoğraf, fatura, tartı fişi, eğitim listesi, sayaç okuması. Klasör yapısını kriter numaralarına göre kurar, sorumlu kişiyi belirleriz. PusulaNorm dijital kontrol listeleri ve yapay zekâ destekli analiz kullanır; yapay zekâ karar vermez, uzmanın incelemesini hızlandırır.

Tetkik Öncesi Prova

Tetkikçinin soracağı soruları ve isteyeceği kayıtları tesiste önceden gözden geçiririz. Uygunsuzluk çıkma ihtimali olan noktalar, kapatma süresi dolmadan düzeltilir.

Gözetim Dönemi

Üç yıllık geçerlilikte 1. ve 2. gözetim tetkiki yapılır. Takvimi önceden çıkarır, süre kaçmaması için hatırlatma düzeni kurarız.

Süreç Adımları

1. Tesis grubunun ve hedef basamağın (Belge veya Sertifika) doğrulanması
2. Boşluk analizi ve eylem planı
3. Yönetim sistemi ve kriter bazlı doküman hazırlığı
4. Personel eğitimi ve sahada uygulama
5. Kanıt dosyasının tamamlanması
6. Tetkik öncesi prova ve tetkik kuruluşu ile randevu (kuruluşu siz seçersiniz)
7. Tetkik, uygunsuzluk kapatma ve sertifika
8. Gözetim takvimi ve yenileme hazırlığı

Faydalar

• Belge değişikliği ve işletme belgesi başvurularında gecikme riski azalır
• Kanıtlar düzenli tutulduğu için gözetimde sürpriz azalır
• Enerji, su ve atık maliyetleri izlenebilir hâle gelir
• Tur operatörleri ve kurumsal müşteriler için GSTC uyumlu referans oluşur

Önceki basamak için 2. Aşama sayfasına, genel çerçeve için sürdürülebilir turizm danışmanlığına ve adım adım anlatım için blog rehberine bakabilirsiniz.

Bu sayfa Kasım 2026 itibarıyla genel bilgilendirme amaçlıdır; işlem öncesi güncel mevzuatı kontrol edin.

Sık Sorulan Sorular